Een veiligheidsinformatieblad vertelt u welke risico’s een gevaarlijke stof heeft en welke maatregelen nodig zijn voor veilig gebruik en opslag. U hoeft daarvoor niet iedere pagina van begin tot eind te lezen. Als u weet waar de belangrijkste informatie staat, kunt u snel beoordelen wat een stof betekent voor de werkplek, opslag en noodvoorzieningen. In deze blog leest u alles over het lezen van een veiligheidsinformatieblad.
Wat is een veiligheidsinformatieblad?
Een veiligheidsinformatieblad, vaak afgekort als VIB, bevat informatie over de eigenschappen, gevaren en veilige omgang met een chemische stof of mengsel. U vindt er onder andere gegevens over eerste hulp, brandbestrijding, lekkages, opslag, persoonlijke bescherming, transport en afvalverwerking. De vaste indeling maakt het mogelijk om bij verschillende producten steeds dezelfde informatie op dezelfde plek terug te vinden.
Het blad heeft een vaste indeling met 16 rubrieken. Vooral rubriek 2, 6, 7, 8 en 10 zijn in de praktijk belangrijk wanneer u wilt bepalen hoe een product veilig moet worden opgeslagen en wat u bij een incident moet doen.
Een VIB vertelt u wat de risico’s van een stof zijn. De volgende stap is bepalen wat die informatie betekent voor uw eigen werkplek en opslag.
Welke 16 rubrieken staan in een VIB?
| Rubriek | Onderwerp |
|---|---|
| 1 | Identificatie van de stof, het mengsel en de leverancier |
| 2 | Identificatie van de gevaren |
| 3 | Samenstelling en informatie over bestanddelen |
| 4 | Eerstehulpmaatregelen |
| 5 | Brandbestrijdingsmaatregelen |
| 6 | Maatregelen bij accidenteel vrijkomen |
| 7 | Hantering en opslag |
| 8 | Beheersing van blootstelling en persoonlijke bescherming |
| 9 | Fysische en chemische eigenschappen |
| 10 | Stabiliteit en reactiviteit |
| 11 | Toxicologische informatie |
| 12 | Ecologische informatie |
| 13 | Instructies voor verwijdering |
| 14 | Informatie over vervoer |
| 15 | Regelgeving |
| 16 | Overige informatie |
Niet iedere rubriek hoeft bij iedere handeling even uitgebreid te worden bestudeerd. Wilt u bijvoorbeeld bepalen hoe een chemische stof moet worden opgeslagen, dan zijn vooral de gevaren, opslagvoorwaarden, reactiviteit en maatregelen bij lekkage belangrijk.
Controleer eerst of u het juiste veiligheidsinformatieblad heeft
Begin bij rubriek 1. Controleer of de productnaam en leverancier overeenkomen met het product dat daadwerkelijk op de werkplek staat. Producten met vergelijkbare namen kunnen een andere samenstelling of classificatie hebben, waardoor een VIB van een vergelijkbaar product niet automatisch bruikbaar is. Kijk ook naar de revisiedatum, zodat u niet ongemerkt met een verouderde versie werkt.
Rubriek 2 laat zien wat de belangrijkste gevaren zijn
Rubriek 2 is meestal de eerste plek waar u inhoudelijk naar kijkt. Hier staan de classificatie, gevarenpictogrammen, signaalwoorden en relevante gevarenaanduidingen. U ziet bijvoorbeeld of een product brandbaar, corrosief, schadelijk, giftig of milieugevaarlijk is. Deze informatie vormt het vertrekpunt voor vrijwel iedere keuze rond gebruik en opslag.
Rubriek 4 geeft aan wat u bij blootstelling moet doen
In rubriek 4 staan de eerste maatregelen bij contact met de huid of ogen, inademing en inslikken. Deze informatie is belangrijk bij het opstellen van werk- en noodprocedures. Wanneer medewerkers risico lopen op blootstelling aan bijtende of schadelijke stoffen, kan uit de RI&E en de informatie over de stof blijken dat voorzieningen zoals een nooddouche of oogdouche nodig zijn.
Rubriek 5 vertelt wat er bij brand kan gebeuren
Rubriek 5 bevat informatie over geschikte blusmiddelen en bijzondere gevaren tijdens een brand. Sommige stoffen kunnen bij verhitting gevaarlijke dampen of ontledingsproducten vormen. Bij brandbare producten is deze rubriek daarom relevant, maar beoordeel hem altijd samen met rubriek 7, 9 en 10 om ook opslagvoorwaarden en reactiviteit mee te nemen.
Rubriek 6 helpt bij een lekkage of morsing
Hier leest u welke persoonlijke voorzorgsmaatregelen nodig zijn wanneer een stof vrijkomt, hoe verspreiding naar de omgeving kan worden beperkt en welke opruimmethode wordt aanbevolen. Die informatie helpt bij het samenstellen van een incidentprocedure en de keuze van geschikte absorptiemiddelen. Gebruik niet automatisch hetzelfde absorptiemiddel voor iedere vloeistof, want olie, waterige vloeistoffen en agressieve chemicaliën vragen om verschillende oplossingen.
Rubriek 7 is belangrijk voor veilige opslag
Wilt u weten hoe een product moet worden opgeslagen, dan is rubriek 7 een van de belangrijkste onderdelen. Hier kunnen voorwaarden staan voor temperatuur, ventilatie, ontstekingsbronnen, verpakking en stoffen waarmee het product niet in contact mag komen. Gebruik deze informatie samen met de toepasselijke regelgeving om te bepalen of bijvoorbeeld een veiligheidskast, lekbak of andere opslagvoorziening nodig is.
Rubriek 8 beschrijft blootstelling en persoonlijke bescherming
In rubriek 8 leest u onder meer informatie over blootstellingsgrenzen en persoonlijke beschermingsmiddelen. Denk aan geschikte handschoenen, veiligheidsbrillen, beschermende kleding of ademhalingsbescherming. Neem deze informatie mee in de RI&E, maar kijk ook naar de daadwerkelijke werkzaamheden. Een gesloten verpakking verplaatsen geeft immers een ander blootstellingsrisico dan een product dagelijks aftappen of overgieten.
Rubriek 9 en 10 helpen bij de keuze van opslag en scheiding
De fysische en chemische eigenschappen staan beschreven in rubriek 9, zoals aggregatietoestand, vlampunt en oplosbaarheid. Rubriek 10 gaat over stabiliteit, mogelijke gevaarlijke reacties en omstandigheden of materialen die vermeden moeten worden. Vooral bij het naast elkaar opslaan van verschillende chemicaliën is rubriek 10 belangrijk, omdat twee afzonderlijk opgeslagen stoffen bij een gezamenlijke lekkage gevaarlijk met elkaar kunnen reageren.
Rubriek 14 vertelt iets over vervoer, niet automatisch over opslag
Rubriek 14 bevat informatie die relevant is voor het vervoer van gevaarlijke goederen. U kunt hier bijvoorbeeld een UN nummer, transportklasse en verpakkingsgroep aantreffen. Deze gegevens zijn belangrijk wanneer het product onder het ADR over de openbare weg wordt vervoerd, maar een ADR classificatie vertelt niet rechtstreeks welke opslagvoorziening binnen uw bedrijf nodig is.
Zo vertaalt u een VIB naar een veilige opslagplaats
In de praktijk zien we dat het vooral misgaat wanneer één losse regel uit het VIB wordt gebruikt om een complete opslagkeuze te maken. Kijk daarom naar het totaalbeeld: de gevaren van de stof, hoeveelheid, verpakking, locatie, andere aanwezige stoffen en de werkzaamheden die ermee worden uitgevoerd.
- Controleer het product: klopt rubriek 1 met de verpakking die voor u staat?
- Bepaal de gevaren: bekijk classificatie en gevarenaanduidingen in rubriek 2.
- Controleer de opslagvoorwaarden: lees rubriek 7.
- Bekijk mogelijke reacties: controleer rubriek 10 voordat u stoffen bij elkaar plaatst.
- Bereid lekkages voor: gebruik rubriek 6 om passende maatregelen en absorptiemiddelen te kiezen.
- Beoordeel blootstelling: neem rubriek 8 mee in de RI&E en werkprocedures.
- Controleer de regelgeving: bepaal vervolgens welke wettelijke eisen en richtlijnen voor uw situatie gelden.
Praktische tip: leg bij iedere opslaglocatie vast welke VIB’s bij de aanwezige stoffen horen. Bij een lekkage of incident hoeft u dan niet eerst uit te zoeken welke documentatie van toepassing is.
Vergeet de versie en revisiedatum niet
Een veiligheidsinformatieblad kan worden bijgewerkt wanneer nieuwe informatie over een product beschikbaar komt. Controleer daarom de revisiedatum en zorg dat medewerkers toegang hebben tot de actuele versie. Verandert bijvoorbeeld de classificatie of een opslagadvies, beoordeel dan ook of bestaande werkprocedures en opslagvoorzieningen nog aansluiten.
Checklist: welke rubrieken controleert u voor opslag?
Wilt u snel beoordelen wat een VIB betekent voor de opslag van een product? Loop dan minimaal deze punten na:
☐ Rubriek 1: klopt het product en is het VIB actueel?
☐ Rubriek 2: welke gevaren en pictogrammen zijn van toepassing?
☐ Rubriek 6: wat moet er gebeuren bij lekkage?
☐ Rubriek 7: welke opslagvoorwaarden gelden voor het product?
☐ Rubriek 8: welke bescherming is nodig tijdens werkzaamheden?
☐ Rubriek 9: welke eigenschappen beïnvloeden opslag en brandrisico?
☐ Rubriek 10: welke stoffen en omstandigheden moeten worden vermeden?
☐ Zijn de uitkomsten verwerkt in de RI&E en opslaginrichting?
Hulp bij het vertalen van een VIB naar de juiste opslag?
Een veiligheidsinformatieblad geeft de eigenschappen en veiligheidsinformatie van een product. Welke voorziening daar vervolgens bij past, hangt ook af van hoeveelheid, locatie en gebruik. De Milieu Concurrent denkt mee over onder meer lekbakken, veiligheidskasten, absorptiemiddelen en noodvoorzieningen.
Veelgestelde vragen over het veiligheidsinformatieblad
Wat is het belangrijkste onderdeel van een veiligheidsinformatieblad?
Rubriek 2 is vaak het eerste onderdeel dat u bekijkt, omdat daar de classificatie en belangrijkste gevaren van de stof staan. Voor veilige opslag zijn daarnaast vooral rubriek 6, 7, 8 en 10 belangrijk. Samen geven deze onderdelen informatie over lekkage, opslagvoorwaarden, blootstelling en mogelijke gevaarlijke reacties.
Waar staat in een VIB hoe een gevaarlijke stof moet worden opgeslagen?
De voorwaarden voor veilige opslag staan vooral in rubriek 7 van het veiligheidsinformatieblad. Hier kunnen bijvoorbeeld aanwijzingen staan over temperatuur, ventilatie, ontstekingsbronnen en incompatibele stoffen. Controleer ook rubriek 10 voor mogelijke gevaarlijke reacties.
Hoe weet ik welke PBM nodig zijn bij een gevaarlijke stof?
Welke persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn, vindt u onder meer in rubriek 8 van het VIB. Daar kunnen handschoenen, oogbescherming, beschermende kleding of ademhalingsbescherming worden genoemd. Beoordeel deze informatie altijd samen met de werkzaamheden en de risico’s uit de RI&E.
Kan ik aan het veiligheidsinformatieblad zien welke stoffen niet samen mogen worden opgeslagen?
Ja, een veiligheidsinformatieblad kan informatie geven over stoffen en omstandigheden die moeten worden vermeden. Kijk hiervoor vooral naar rubriek 7 en rubriek 10. Gebruik deze informatie samen met de toepasselijke opslagregels om te bepalen welke stoffen van elkaar gescheiden moeten worden.
Hoe vaak moet een veiligheidsinformatieblad worden bijgewerkt?
Een veiligheidsinformatieblad heeft geen vaste jaarlijkse vervaldatum. Het document moet worden aangepast wanneer relevante nieuwe informatie beschikbaar komt of wanneer wijzigingen in classificatie of regelgeving daar aanleiding toe geven. Controleer daarom altijd de revisiedatum en vraag bij twijfel de actuele versie op bij de leverancier.
