Veiligheid op de werkvloer begint vaak met regels. Zeker bij de opslag en omgang met gevaarlijke stoffen zijn procedures, PGS‑richtlijnen en keuringen essentieel. Maar wie denkt dat naleving van de wet voldoende is, onderschat het risico. Want veiligheid is geen afvinklijst. Het is een cultuur. Een manier van denken, doen en communiceren, elke dag opnieuw. In dit artikel leest u waarom compliance slechts het begin is, en hoe u van regels naar gewoonte gaat. Zodat veiligheid niet iets is wat ‘moet’, maar iets wat vanzelfsprekend is.
Compliance is het begin, niet het eindpunt
De regels voor het veilig opslaan en hanteren van gevaarlijke stoffen zijn helder. PGS 15, ADR, Arbowet: elke organisatie die met chemische of brandgevaarlijke stoffen werkt, moet daaraan voldoen. En dat is goed, want regels bieden structuur.
Maar: alleen voldoen aan de wet betekent nog niet dat uw werkplek écht veilig is. Sterker nog, een te sterke focus op ‘voldoen aan’ kan leiden tot schijnveiligheid. Denk aan inspectieverslagen die kloppen op papier, terwijl medewerkers niet weten hoe ze moeten handelen bij een lekkage of incident. Een afvinkmentaliteit zorgt ervoor dat risico’s worden benaderd als verplichting, niet als verantwoordelijkheid. En juist dat verschil maakt of veiligheid onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk of niet.
Wat is een veiligheidscultuur?
Een veiligheidscultuur gaat verder dan regels of certificaten. Het draait om gedrag: hoe medewerkers met risico’s omgaan, hoe collega’s elkaar aanspreken, en hoe serieus veiligheid genomen wordt op de werkvloer, ook als er niemand kijkt.
In een sterke veiligheidscultuur:
- Wordt veilig werken gezien als normaal, niet als extra
- Melden medewerkers incidenten of bijna-incidenten zonder angst
- Neemt de leiding voorbeeldgedrag serieus
- Is veiligheid onderwerp van gesprek, niet alleen bij audits
U voelt het verschil direct: in organisaties waar veiligheid leeft, is er aandacht, betrokkenheid en continue alertheid. Niet omdat het moet, maar omdat het belangrijk gevonden wordt.
De rol van leidinggevenden en collega’s
Zo’n veiligheidscultuur ontstaat niet vanzelf. Het wordt gevormd door mensen, en dat begint bij de leiding. Managers, ploegleiders en teamverantwoordelijken zetten de toon: als zij veiligheid serieus nemen, volgen anderen vanzelf. Maar het werkt ook andersom. Medewerkers moeten zich vrij voelen om risico’s te melden, vragen te stellen of collega’s aan te spreken. Dat lukt alleen als veiligheid niet wordt afgedaan als ‘gedoe’, maar als iets waar iedereen bij betrokken is.
Wat helpt?
- Bespreek incidenten zonder schuldvraag
- Laat zien dat meldingen worden opgevolgd
- Geef complimenten voor veilig gedrag
- Maak ruimte voor praktische veiligheidsvoorstellen van de werkvloer
Zo groeit veiligheid van top-down beleid naar een gedeelde verantwoordelijkheid.
Hoe herkent u of veiligheid leeft in uw organisatie?
Voldoen aan regels is meetbaar. Maar hoe weet u of veiligheid ook echt onderdeel is van de bedrijfscultuur? Er zijn signalen die veel zeggen, zonder dat er een checklist aan te pas komt.
Twijfelachtige signalen:
🚩 Incidenten worden nauwelijks gemeld
🚩 Veiligheidsmiddelen zijn aanwezig, maar worden zelden besproken
🚩 Leidinggevenden praten alleen over veiligheid bij inspecties
🚩 Medewerkers weten niet waar ze iets moeten melden
Positieve signalen:
✅ Medewerkers melden ook bijna-incidenten of onveilige situaties
✅ Er wordt regelmatig gesproken over veilig gedrag, ook informeel
✅ Aanspreken gebeurt open en zonder defensieve reacties
✅ Voorstellen voor verbetering komen van de werkvloer zelf
Van regels naar routine: 5 praktische stappen
Een veiligheidscultuur opbouwen klinkt abstract, maar begint met concreet gedrag. Dit zijn vijf praktische stappen die helpen om van naleving naar betrokkenheid te gaan:
- Betrek medewerkers actief
Laat de werkvloer meedenken over veiligheidsmaatregelen. Wie dagelijks met gevaarlijke stoffen werkt, ziet risico’s die op papier niet staan. - Maak melden eenvoudig én veilig
Gebruik geen ingewikkelde formulieren of formele procedures. Zorg dat meldingen serieus worden genomen en dat er geen ‘schuldvraag’ aan hangt. - Geef positieve aandacht aan goed gedrag
Wacht niet op incidenten. Benoem en beloon veilig handelen tijdens werkoverleggen of in de kantine. - Gebruik veiligheidsmiddelen als gesprekstarter
Laat een nooddouche, lekbak of veiligheidskast niet alleen een verplicht object zijn. Vraag collega’s bijvoorbeeld: “Zou jij weten hoe deze werkt als het misgaat?” - Blijf leren en bijsturen
Organiseer regelmatig een korte evaluatie. Wat ging goed? Wat kan beter? Kleine gesprekken voorkomen grote risico’s.
Veiligheid is iets wat je doet, elke dag
Een veilige werkomgeving ontstaat niet door de juiste spullen of alleen door te voldoen aan de regels. Het vraagt betrokken mensen, duidelijk gedrag en de ruimte om veiligheid bespreekbaar te maken. Techniek helpt, zoals een goed geplaatste nooddouche of een brandwerende opslagkast. Maar uiteindelijk maken mensen het verschil. Zorg dat veiligheid niet stopt bij compliance, maar onderdeel wordt van hoe er gewerkt wordt.
Meer dan producten: partner in veiligheid
Bij De Milieu Concurrent helpen we bedrijven niet alleen aan gecertificeerde opslagsystemen, maar ook aan helder advies over veilig werken met gevaarlijke stoffen. Wilt u dat wij meedenken over hoe u veiligheid beter kunt verankeren in uw organisatie? Neem gerust contact met ons op!
